Google GOOGLE เว็บไซต์นี้ เว็บไซต์ EC ทั้งหมด
หลักสูตร
หลักสูตรจิตเวชศาสตร์วัฒนธรรมสำหรับบุคลากรสุขภาพจิต
1. ชื่อหลักสูตร
                (ภาษาไทย)           หลักสูตรจิตเวชศาสตร์วัฒนธรรมสำหรับบุคลากรทางสุขภาพจิต
                (ภาษาอังกฤษ)     Cultural psychiatry for mental health professionals                
หน่วยงานที่รับผิดชอบจัดการฝึกอบรม
                โรงพยาบาลจิตเวชเลยราชนครินทร์ กรมสุขภาพจิต
 
2. หลักการและเหตุผล
                 โรงพยาบาลจิตเวชเลยราชนครินทร์ ในบทบาทของจิตเวช ขนาด 120 เตียง ตั้งอยู่ในทำเลภูมิศาสตร์ชายขอบประเทศในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน แวดล้อมด้วยภูมิหลังทางประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรมที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตน รวมถึงเป็นช่องทางการเข้ามาของวัฒนธรรมที่มีความแตกต่างของประเทศเพื่อนบ้าน ในแง่การรับบริการด้านสาธารณสุข พบว่าผู้ที่มารับบริการมีลักษณะเป็นพหุวัฒนธรรมค่อนข้างสูง โรงพยาบาลจึงได้เล็งเห็นความสำคัญในการสร้างนวัตกรรมทางด้านสุขภาพจิตและจิตเวช โดยมีวัฒนธรรมเป็นตัวขับเคลื่อน รวมถึงการศึกษาวิจัย และกระบวนการพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ ทางด้านวัฒนธรรม เพื่อเป็นพื้นฐานในแง่วิชาการด้านการส่งเสริม, การป้องกัน, การรักษา และการฟื้นฟู ปัญหาทางสุขภาพจิตและจิตเวช โดยใช้ปัจจัยด้านวัฒนธรรมเป็นเครื่องมือหลัก นำมาสู่ประเด็นความเป็นเลิศในด้าน “จิตเวชศาสตร์วัฒนธรรม (Cultural Psychiatry) ที่มีความหมายครอบคลุมถึงบริบททางวัฒนธรรมในวัฒนธรรมใดวัฒนธรรมหนึ่ง และบริบททางสังคมที่มีความเป็นพหุวัฒนธรรม
                นอกจากนี้ “จิตเวชศาสตร์วัฒนธรรม” อาจมีความหมายครอบคลุมถึงกระบวนการพัฒนาศักยภาพ ผู้ให้บริการทางด้านสาธารณสุขให้มี “สมรรถนะทางวัฒนธรรม (Cultural Competency) ในการให้บริการแก่ประชาชน ที่มีปัจจัยพื้นฐานทางวัฒนธรรมและภาษาที่มีความแตกต่างกัน เพื่อนำมาสู่ความสำเร็จในการลดช่องว่างด้านการให้บริการ เพื่อการเข้าถึงสุขภาพจิตและจิตเวช ลดโอกาสในการปิดกั้นการเข้าถึงบริการของคนกลุ่มน้อยที่มีปัญหาด้านภาษาและวัฒนธรรม
                ศาสตร์ทางด้านวัฒนธรรม เป็นศาสตร์ที่ได้รับการยอมรับและมีการศึกษาอย่างแพร่หลาย ทั้งในและต่างประเทศ อย่างไรก็ตาม การบูรณาการมานุษยวิทยาการแพทย์เข้ากับจิตเวชศาสตร์ คือ วิชา “จิตเวชศาสตร์วัฒนธรรม” ยังไม่มีการรวบรวมองค์ความรู้ในศาสตร์นี้  ในการนี้ โรงพยาบาลจิตเวชเลยราชนครินทร์ จึงมีเป้าหมายในการเติมเต็มในส่วนที่ขาดดังกล่าว ไม่ใช่เพียงการเติมเต็มความครบถ้วนสมบูรณ์ด้านองค์ความรู้ แต่เป็นการเติมเต็มในส่วนกว้างและลึก ของวิชาจิตเวชศาสตร์เพื่อมุ่งสู่การเป็นองค์กรต้นแบบของประเทศ ในการนำความรู้ด้าน“จิตเวชศาสตร์วัฒนธรรม”มาใช้ให้เกิดประโยชน์กับประชาชนอย่างเป็นรูปธรรม
ดังนั้น โรงพยาบาลจิตเวชเลยราชนครินทร์ จึงได้จัดทำหลักสูตร จิตเวชศาสตร์วัฒนธรรมสำหรับบุคลากรทางสุขภาพจิตขึ้นjเพื่อบุคลากรทางสุขภาพจิตมีองค์ความรู้  ความเข้าใจด้านจิตเวชศาสตร์วัฒนธรรม  รวมถึงมีสมรรถนะทางวัฒนธรรม (Cultural Competency) ในการให้บริการแก่ประชาชน ที่มีปัจจัยพื้นฐานทางวัฒนธรรม และภาษาที่มีความแตกต่างกัน
 
3. วัตถุประสงค์
                        3.1   วัตถุประสงค์ทั่วไป
 เพื่อสร้างเสริมสมรรถนะทางวัฒนธรรมให้กับบุคลากรทางสุขภาพจิต ให้เกิดความรู้ความเข้าใจ เกี่ยวกับความแตกต่างหลากหลายทางวัฒนธรรม เสริมให้เห็นมุมมองที่ละเอียดอ่อนในมิติของความเป็นมนุษย์และการดูแลรักษาผู้ป่วย โดยเน้นความเข้าใจในมิติทางสังคมวัฒนธรรม เกิดการเรียนรู้จากแนวคิดและทฤษฏีต่าง ๆ โดยผสมผสานเข้ากับประสบการณ์ของบุคลากรทางสุขภาพจิต  ให้เป็นประโยชน์ต่อการนําไปประยุกต์ใช้ในการปฏิบัติงานจริง
                3.2 วัตถุประสงค์เฉพาะ เมื่อสิ้นสุดการอบรม ผู้เข้ารับการอบรมสามารถ
1. DSM-5
                2.  อธิบายแนวคิดเรื่องสมรรถนะทางวัฒนธรรม, การพยาบาลข้ามวัฒนธรรม และวัฒนธรรมท้องถิ่นได้     
                3.  เข้าใจและตระหนักถึงความสำคัญของความแตกต่างหลากหลายทางวัฒนธรรม เพื่อนำไปประยุกต์ใช้ในการบริการประชาชนที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรมได้
 
4. คุณสมบัติของวิทยากร 
                1. มีความรู้และประสบการณ์ด้านจิตเวชศาสตร์,ด้านมานุษยวิทยา หรือวัฒนธรรมสุขภาพ
                2. มีความรู้และตระหนักถึงความสำคัญของสมรรถนะทางวัฒนธรรม
 
5. คุณสมบัติของผู้เข้าอบรม 
                1. เป็นบุคลากรที่รับผิดชอบงานด้านสุขภาพจิต โดยเฉพาะในหน่วยบริการที่มีผู้รับบริการที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม เช่น แพทย์, พยาบาล, เภสัชกร, นักจิตวิทยา, นักสังคมสงเคราะห์, นักวิชาการ
                2. เป็นผู้ที่มีความสนใจในเรื่อง วัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพจิต, วัฒนธรรมสุขภาพที่หลากหลาย และการมองสุขภาพจิตในมุมอื่น ๆ ที่มากกว่าวิทยาศาสตร์สุขภาพ
           3. เป็นผู้ที่ได้รับอนุมัติจากผู้บังคับบัญชาให้เข้ารับการอบรมในหลักสูตร
 
จำนวนผู้เข้ารับการอบรม  ประมาณ 40 - 50 คน
 
 
6. โครงสร้างหลักสูตร
                                6.1 ระยะเวลาการฝึกอบรม :  3  วัน 
                                6.2 โครงสร้างหลักสูตร
                                6.2.1 จำนวนชั่วโมง ตลอดหลักสูตรรวม 16.5 ชั่วโมง ดังรายละเอียดต่อไปนี้
                                ภาคทฤษฎี                                           12           ชั่วโมง
                                ภาคปฏิบัติและพัฒนาเจตคติ             6            ชั่วโมง
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
                                6.2.2 หัวข้อฝึกอบรมในหลักสูตร
 
เนื้อหา ชั่วโมง (16.5) อาจารย์ผู้รับผิดชอบ
1.บทนำสู่จิตเวชศาสตร์วัฒนธรรม (Introduction to Cultural psychiatry) 1.5 นพ.พูนพัฒน์  กมลวุฒิพงศ์
 
2. การประมวลวัฒนธรรมของผู้ป่วย (Cultural formulation)  1.5
 
นพ.พูนพัฒน์  กมลวุฒิพงศ์
3. สมรรถนะทางวัฒนธรรม (Cultural competence)  1.5
 
อ.บุษบงก์ วิเศษพลชัย
4. ความเชื่อกับปัญหาสุขภาพจิต  1.5
 
นพ.พูนพัฒน์  กมลวุฒิพงศ์
5. การพยาบาลข้ามวัฒนธรรม (Transcultural Nursing) 1.5
 
นายอดิศักดิ์  ชัยศิริ
6. วัฒนธรรมท้องถิ่น  1.5
 
อ.สัมฤทธิ์  สุมาภา
7. วัฒนธรรมและจิตพยาธิวิทยา  (Culture and Psychopathology)  1.5
 
นพ.พูนพัฒน์  กมลวุฒิพงศ์
8.  วัฒนธรรมกับโรคทางจิตเวชใน DSM-5  1.5
 
นพ.พูนพัฒน์  กมลวุฒิพงศ์
9.  Workshop : สมรรถนะทางวัฒนธรรม 
    -  Workshop :บ้านใครก็บ้านเขา
    -  Workshop :ความหลากหลายของกลุ่มชาติพันธุ์
    -  Workshop :สะท้อนความเข้าใจผ่าน Role Play
    -  Workshop :ทดลองการใช้ CFI ผ่าน Role Play
6.0
1.5
1.5
1.5
1.5
อ.บุษบงก์ วิเศษพลชัย
 
 
 
 
ตารางฝึกอบรมหลักสูตรจิตเวชศาสตร์วัฒนธรรม
วันที่ 9.00-10.30 น. 10.30 -12.00 น. 13.00 -14.30 น. 14.30 -16.00 น.
1 บทนำสู่จิตเวชศาสตร์วัฒนธรรม การประมวลวัฒนธรรมของผู้ป่วย สมรรถนะทางวัฒนธรรม Workshop : บ้านใครก็บ้านเขา
2 การพยาบาลข้ามวัฒนธรรม
 
ความเชื่อกับปัญหาสุขภาพจิต
 
วัฒนธรรมท้องถิ่น
 
Workshop : ความหลากหลายของกลุ่มชาติพันธุ์
3 วัฒนธรรมและจิตพยาธิวิทยา วัฒนธรรมกับโรคทางจิตเวชในDSM-5 Workshop : สะท้อนความเข้าใจผ่าน Role  Play Workshop :ทดลองการใช้ CFI ผ่าน Role Play
 
               












6.2.3       คำอธิบายหัวข้อวิชา
                1.  บทนำสู่จิตเวชศาสตร์วัฒนธรรม (Introduction to Cultural psychiatry)
                ความหมายของจิตเวชศาสตร์วัฒนธรรม, นิยามและกรอบแนวคิดสำคัญ, การวินิจฉัยโรคข้ามวัฒนธรรม, ความแตกต่างของวัฒนธรรมต่อการเกิดโรคทางจิตเวช, ทิศทางในอนาคตและการวิจัยด้านจิตเวชศาสตร์วัฒนธรรม
                วัตถุประสงค์เฉพาะ  เมื่อสิ้นสุดการเรียนการอบรม  ผู้เข้ารับการอบรมสามารถ
                1. อธิบายความหมายของจิตเวชศาสตร์วัฒนธรรม รวมไปถึงนิยามและกรอบแนวคิด 
               สำคัญได้
                2. อธิบายถึงทิศทางในอนาคตและการวิจัยด้านจิตเวชศาสตร์วัฒนธรรมได้
 
                    2. การประมวลวัฒนธรรมของผู้ป่วย (Cultural formulation)
                กรอบความคิดทางวัฒนธรรมของความเจ็บป่วย, Culture-Bound Syndromes,  การประมวลวัฒนธรรมของผู้ป่วย,  แบบสัมภาษณ์การประมวลวัฒนธรรมของผู้ป่วย
                    วัตถุประสงค์เฉพาะ  เมื่อสิ้นสุดการเรียนการอบรม  ผู้เข้ารับการอบรมสามารถ
                    1. อธิบายกรอบความคิดทางวัฒนธรรมของความเจ็บป่วยได้
                    2. อธิบายและยกตัวอย่างของ Culture-Bound Syndromes ได้
                    3. อธิบายการประมวลวัฒนธรรมของผู้ป่วยได้
                   4. รู้จักแบบสัมภาษณ์การประมวลวัฒนธรรมของผู้ป่วย
 
                3. สมรรถนะทางวัฒนธรรม (Cultural competence) 
                ความหมายของสมรรถนะทางวัฒนธรรม, ความสำคัญของสมรรถนะทางวัฒนธรรม, โมเดลกระบวนการพัฒนารูปแบบการให้บริการทางสุขภาพ ที่เน้นสมรรถนะทางวัฒนธรรม, กระบวนการของการสร้างสมรรถนะทางวัฒนธรรม, มาตรฐานสมรรถนะทางวัฒนธรรมระดับชาติ, Purnell’s model
                    วัตถุประสงค์เฉพาะ  เมื่อสิ้นสุดการเรียนการอบรม  ผู้เข้ารับการอบรมสามารถ
                    1. อธิบายความหมายและความสำคัญของสมรรถนะทางวัฒนธรรมได้
                    2. เข้าใจโมเดลกระบวนการพัฒนารูปแบบการให้บริการทางสุขภาพ ที่เน้นสมรรถนะทางวัฒนธรรมและกระบวนการของการสร้างสมรรถนะทางวัฒนธรรม
                    3. อธิบายเรื่องมาตรฐานสมรรถนะทางวัฒนธรรมระดับชาติได้
                    4. อธิบายแนวคิดของ Purnell’s model ได้
 
                  4. ความเชื่อกับปัญหาสุขภาพจิต
  แบบแผนความเชื่อในเหตุของปัญหาสุขภาพจิต, ผีปอบ/ผีเข้าในทรรศนะทางจิตเวชศาสตร์, อุปทานหมู่
                    วัตถุประสงค์เฉพาะ  เมื่อสิ้นสุดการเรียนการอบรม  ผู้เข้ารับการอบรมสามารถ
                    1. อธิบายความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับความเชื่อได้
                    2. อธิบายแบบแผนความเชื่อในเหตุของปัญหาสุขภาพจิตได้
                    3. เข้าใจทรรศนะทางจิตเวชศาสตร์เกี่ยวกับเรื่องผี, วิญญาณ และไสยศาสตร์ได้
                    4. เข้าใจและรู้วิธีการจัดการกับเรื่องอุปทานหมู่ได้
 
                  5. การพยาบาลข้ามวัฒนธรรม (Transcultural Nursing)
                  แนวคิดและทฤษฎีเกี่ยวกับการพยาบาลต่างวัฒนธรรม, The Cultural Brokering Medel, หลักของการพยาบาลต่างวัฒนธรรม, พยาบาลในฐานะที่เป็นตัวเชื่อมทางวัฒนธรรม
                    วัตถุประสงค์เฉพาะ  เมื่อสิ้นสุดการเรียนการอบรม  ผู้เข้ารับการอบรมสามารถ
                   1. อธิบายแนวคิดและทฤษฎีเกี่ยวกับการพยาบาลต่างวัฒนธรรมได้
                   2. อธิบายแนวคิดของ The Cultural Brokering Model ได้
                   3. อธิบายหลักของการพยาบาลต่างวัฒนธรรมได้
                   4. เข้าใจฐานะของพยาบาลที่เป็นตัวเชื่อมทางวัฒนธรรม
   6. วัฒนธรรมท้องถิ่น
                   ความหมายของคำว่าท้องถิ่น, ความแตกต่างทางภูมิศาสตร์และสิ่งแวดล้อมทางวัฒนธรรมในภาคต่าง ๆ ของไทย, ความเป็นมาทางประวัติศาสตร์ของบ้านเมืองในภาคต่าง ๆ ของไทย
                    วัตถุประสงค์เฉพาะ  เมื่อสิ้นสุดการเรียนการอบรม  ผู้เข้ารับการอบรมสามารถ
                   1. อธิบายความหมายของวัฒนธรรมท้องถิ่นได้
                   2. อธิบายความแตกต่างของวัฒนธรรมท้องถิ่นแต่ละภาค อันมีผลจากความแตกต่างทาง สภาพภูมิศาสตร์ได้
                   3. อธิบายพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ของแต่ละภาค ที่ทำให้เกิดลักษณะทางวัฒนธรรม ท้องถิ่นที่ต่างกันในแต่ละภาคได้
 
                   7. วัฒนธรรมและจิตพยาธิวิทยา  (Culture and Psychopathology)
                  วัฒนธรรมและจิตพยาธิวิทยา, ความเป็นมาของการศึกษาวัฒนธรรมและจิตพยาธิวิทยา, ผลของวัฒนธรรมต่อจิตพยาธิวิทยา, วัฒนธรรมที่มีอิทธิพลต่อกลุ่มโรคทางจิตเวช
                    วัตถุประสงค์เฉพาะ  เมื่อสิ้นสุดการเรียนการอบรม  ผู้เข้ารับการอบรมสามารถ
                  1. เข้าใจแนวคิดสำคัญของวัฒนธรรมและจิตพยาธิวิทยา
                  2. อธิบายความแตกต่างของวัฒนธรรมต่อการเกิดโรคทาง จิตเวช
                  3. อธิบายความเป็นมาของการศึกษาวัฒนธรรมและจิตพยาธิวิทยาได้
                  4. อธิบายผลของวัฒนธรรมต่อจิตพยาธิวิทยาได้
                  5. อธิบายวัฒนธรรมที่มีอิทธิพลต่อกลุ่มโรคทางจิตเวชได้
 
                   8.  วัฒนธรรมกับการวินิจฉัยโรคทางจิตเวชใน DSM-5 
                   วัฒนธรรมกับโรคทางจิตเวชในเกณฑ์การวินิจฉัย DSM-5 ที่สำคัญ เช่น โรคจิตเภท, โรคอารมณ์ผิดปกติ, โรควิตกกังวล   
                    วัตถุประสงค์เฉพาะ  เมื่อสิ้นสุดการเรียนการอบรม  ผู้เข้ารับการอบรมสามารถ
                    1. อธิบายประเด็นทางวัฒนธรรมใน DSM-5
                    2. อธิบายการวินิจฉัยโรคข้ามวัฒนธรรม
                   3. อธิบายวัฒนธรรมกับโรคทางจิตเวชในเกณฑ์การวินิจฉัย DSM-5 ที่สำคัญได้
 
 
 9.  Workshop :บ้านใครก็บ้านเขา
                โดยแบ่งผู้อบรมเป็น 4  กลุ่ม  แจกใบงานให้เขียนวัฒนธรรมเฉพาะครอบครัว  โดยให้ยกตัวอย่างวัฒนธรรมในครอบครัวของตนเองมาอธิบาย ที่มา ความหมาย กิจกรรม ความรู้สึก เช่น รับประทานอาหารเย็นร่วมกันทุกวัน เป็นต้น พร้อมแลกเปลี่ยนกันในกลุ่มย่อยและกลุ่มใหญ่
                วัตถุประสงค์เฉพาะ  เมื่อสิ้นสุดการเรียนการอบรม  ผู้เข้ารับการอบรม
                1. เข้าใจที่มาและความหมายของวัฒนธรรมครอบครัว
                2. เห็นความสำคัญและตระหนังถึงความแตกต่างของวัฒนธรรมครอบครัว
 
10.  Workshop :ความหลากหลายของกลุ่มชาติพันธุ์
         โดยแบ่งผู้ร่วมประชุมเป็น 4 กลุ่ม เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลกลุ่มชาติพันธุ์ที่ตนเองเตรียมมากับเพื่อนในกลุ่ม  และเขียนลงใน Flip chart พร้อม Mapping ลงในแผนที่ประเทศไทย และให้ตัวแทนแต่ละกลุ่มนําเสนอกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีอยู่ในแต่ละจังหวัดของไทยตามพื้นที่ที่รับผิดชอบเพื่อให้เห็นภาพรวมร่วมกัน
                วัตถุประสงค์เฉพาะ  เมื่อสิ้นสุดการเรียนการอบรม  ผู้เข้ารับการอบรม
                1. รับรู้ถึงข้อมูลชาติพันธุ์ในท้องถิ่นของตน และสภาพภูมิศาสตร์ของกลุ่มชาติพันธุ์
                2. เห็นความสำคัญและตระหนังถึงความหลากหลายของกลุ่มชาติพันธุ์
 
11.  Workshop :สะท้อนความเข้าใจผ่าน Role Play
         โดยแบ่งเป็น 4 กลุ่ม เพื่อเตรียมทํา Role Play โดยการแสดงให้มีประเด็นเกี่ยวกับ 1) วัฒนธรรม 2) ขัดแย้ง 3) คลี่คลาย ให้แต่ละกลุ่มนําเสนอ Role Play เพื่อสะท้อนความเข้าใจ กลุ่มละ15 นาที และแลกเปลี่ยนให้ความคิดเห็นต่อการแสดง
                วัตถุประสงค์เฉพาะ  เมื่อสิ้นสุดการเรียนการอบรม  ผู้เข้ารับการอบรม
                1. เข้าใจและเห็นความสำคัญในประเด็นวัฒนธรรมที่มีผลต่อความขัดแย้ง
                2. เข้าใจวิธีการคลี่คลายความขัดแย้งที่มีผลมาจากวัฒนธรรมที่แตกต่างกัน
 
                12. Workshop :ทดลองการใช้แบบสัมภาษณ์การประมวลวัฒนธรรมของผู้ป่วย (CFI) ผ่าน Role Play     
      โดยแบ่งจับคู่เพื่อเตรียมทํา Role Play โดยการแสดงการใช้ CFI ให้โจทย์สมมติผู้ป่วยมีประเด็นเกี่ยวกับ 1) ความเชื่อ 2) ภาษาและชาติพันธุ์ 3) ศาสนา 4) เพศสภาพ ซึ่งมีผลต่อการให้บริการทางสุขภาพจิต ให้แต่ละคู่ทดลองทำ Role Play เพื่อสะท้อนความเข้าใจ คู่ละ15 นาที และแลกเปลี่ยนให้ความคิดเห็นต่อการแสดง
                    วัตถุประสงค์เฉพาะ  เมื่อสิ้นสุดการเรียนการอบรม  ผู้เข้ารับการอบรมสามารถ
                   1. สามารถประยุกต์ใช้แบบสัมภาษณ์การประมวลวัฒนธรรมของผู้ป่วย และนำไปใช้ได้
                   2. ตระหนักถึงความสำคัญของอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม ซึ่งมีผลต่อการให้บริการทางสุขภาพจิตได้
 
 
7.  การวัดและการประเมินผล
  1.  ผู้เข้ารับการอบรมต้องมีระยะเวลาศึกษาอบรมไม่น้อยกว่าร้อยละ 90
  2.  ผู้เข้ารับการอบรมมีระดับคะแนนหลังอบรมเพิ่มขึ้นไม่น้อยกว่าร้อยละ  80
  3.  ผู้เข้ารับการอบรมมีระดับคะแนนความพึงพอใจไม่น้อยกว่าร้อยละ  85

เอกสารดาวน์โหลด
วันที่ประกาศ : 2016-06-17 18:23:27 | ดาวน์โหลด : 1068 | ดู : 1162
 
 

โรงพยาบาลจิตเวชเลยราชนครินทร์ @2014
กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข